Is uw organisatie digitaal betrouwbaar?
Waarom weerbaarheid, governance en onafhankelijke toetsing de toekomst van organisaties vormgeven
’Organisaties moeten erop kunnen vertrouwen dat hun systemen, producten en gegevens veilig, betrouwbaar en weerbaar blijven, ook als er iets misgaat’, zegt Jonas van Hove, global lead Digital & Cyber Solutions bij Kiwa. ’Dit bredere begrip noemen we bij Kiwa “Trust in Digital”.’ Digitaal vertrouwen is tegenwoordig niet alleen een IT-taak, maar ook een strategisch bedrijfsvraagstuk en zelfs een maatschappelijke uitdaging. Het gaat om governance, operationele weerbaarheid en vertrouwen van belanghebbenden binnen organisaties, waardeketens en hele marktsystemen.
In dit artikel bespreken we hoe digitaal vertrouwen zich heeft ontwikkeld, welke ontwikkelingen het belang ervan vergroten en wat organisaties kunnen doen om klanten, investeerders en andere stakeholders te laten zien dat zij in de breedste zin digitaal betrouwbaar zijn.
Van lokale hardware tot “overal”: hoe digitaal vertrouwen zich heeft ontwikkeld
“Alles is verbonden” klinkt misschien als een cliché, maar het is ook een feit. Door digitalisering zijn bedrijven en organisaties tegenwoordig afhankelijk van data en verbonden producten, vaak met Internet of Things (IoT)-toepassingen in hun infrastructuur. Daarnaast krijgen steeds autonomere AI-systemen een grotere rol. De duidelijke grens tussen operationele technologie (OT) en IT is verdwenen.
Een productielijn die vroeger met handmatig bediende machines werkte, verzamelt nu zélf data via verbonden sensoren. Het verwarmingssysteem van een gebouw is niet langer een losstaand technisch apparaat, maar maakt deel uit van een digitaal ecosysteem. Alledaagse huishoudelijke producten, van thermostaat tot koelkast, worden digitale communicatiekanalen.
Met die groeiende verbondenheid nemen ook de verwachtingen en zorgen toe. Digitaal vertrouwen is uitgegroeid van een interne IT-verantwoordelijkheid tot een organisatiecompetentie die invloed heeft op inkoopbeslissingen, compliance en klantvertrouwen. Van organisaties wordt steeds vaker verwacht dat zij niet alleen hun eigen systemen beschermen, maar ook bijdragen aan de weerbaarheid van de bredere digitale ecosystemen waarin zij actief zijn.
Die ontwikkeling heeft de betekenis van digitaal vertrouwen fundamenteel veranderd. Het gaat niet langer alleen om het beschermen van klantgegevens en het voldoen aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Het gaat er ook om dat een verbonden auto veilig kan blijven rijden als software wordt gecompromitteerd, dat het elektriciteitsnet stabiel blijft tijdens een cyberaanval op wind- en zonneparken en dat ziekenhuizen operaties kunnen uitvoeren als patiëntgegevens tijdelijk niet beschikbaar zijn. Digitaal vertrouwen heeft direct invloed op bedrijfscontinuïteit, reputatie, veiligheid, klantvertrouwen en mogelijk ook maatschappelijke en economische stabiliteit.
Als digitalisering alles raakt, zijn de veiligheid van uw organisatie en alles waar zij voor staat nauw verbonden met het vertrouwen in digitale systemen. Cybersecurity en algemene veiligheid zijn niet langer los van elkaar te zien. Bovendien is cybersecurity slechts één onderdeel. Vertrouwen vraagt om weerbare systemen die ook bij verstoringen veilig, betrouwbaar en volgens de bedoeling blijven functioneren.
Welke ontwikkelingen stimuleren digitaal vertrouwen?
Verschillende wereldwijde trends maken sterker digitaal vertrouwen steeds noodzakelijker.
Europese wetgeving
In Europa verhoogt regelgeving als de Cyber Resilience Act (CRA), NIS2, de Europese AI Act en de Machineverordening (EU) 2023/1230 de verwachtingen op het gebied van cybersecurity, veilig ontworpen producten, weerbaarheid van toeleveringsketens en de bescherming van kritieke infrastructuur.
Wereldwijde regelgeving
Hoewel Europa vaak wordt gezien als het centrum van cybersecurityregelgeving, is dit een wereldwijde ontwikkeling. Overheden en toezichthouders stellen overal nieuwe eisen om cybersecurity, digitale weerbaarheid en verantwoord databeheer te versterken. Deze trend is zichtbaar in Europa, de Verenigde Staten en Azië-Pacific. Daarmee groeit het belang van digitaal vertrouwen als zakelijke prioriteit en van internationale normen als ISO 27001 en ISO 42001.
Verwachtingen in de toeleveringsketen
Nu organisaties afhankelijk zijn van steeds meer technologieën, waaronder AI, en externe leveranciers, kunnen kwetsbaarheden in de keten snel bedrijfskritisch worden. Verzekeraars verlangen vaker dat digitale leveranciers cyberveilig werken en wetgeving in de EU en de VS verplicht organisaties in uiteenlopende situaties grip op leveranciersrisico’s aan te tonen. Daarom verwachten klanten en inkoopteams steeds vaker dat leveranciers en partners internationaal erkende maatregelen voor cybersecurity en weerbaarheid kunnen aantonen.
Verantwoordelijkheid van bestuurders
Van bestuurders en directies wordt verwacht dat zij cyberrisico’s begrijpen, effectieve governance aantonen en weerbaarheid onderdeel maken van strategische beslissingen. Digitale regelgeving gaat daarmee niet langer alleen over compliance, maar raakt ook markttoegang, continuïteit, vertrouwen in de keten en de geloofwaardigheid die nodig is om nieuwe opdrachten te verwerven.
Wat betekent dit voor uw organisatie?
Ongeacht uw sector, producten of diensten heeft de groeiende vraag naar digitale betrouwbaarheid rechtstreeks gevolgen voor uw organisatie. Vertrouwt u op producten die verbonden zijn met internet, dan brengt ieder apparaat mogelijke digitale risico’s met zich mee. Ook relatief eenvoudige producten kunnen immers een ingang voor cyberaanvallen vormen als bij ontwerp en ontwikkeling onvoldoende rekening is gehouden met weerbaarheid. Hetzelfde geldt voor operationele technologie: cyberincidenten in industriële besturingssystemen kunnen de veiligheid aantasten, productie verstoren en milieuschade veroorzaken.
Naarmate uw organisatie sterker met internet verbonden raakt, kunt u zich niet meer uitsluitend richten op uw eigen systemen. Ook technologiepartners, leveranciers, klanten en andere belanghebbenden en de data, automatisering en AI waarvan zij gebruikmaken, vergroten uw blootstelling. Kwetsbaarheden elders kunnen directe gevolgen hebben voor uw organisatie. Zoals Jonas zegt: ’Als alles verbonden is, is het aanvalsoppervlak groter dan ooit.’
Weerbaarheid opbouwen met onafhankelijke toetsing
Digitale risico’s blijven veranderen. Datalekken en aanvallen zijn niet volledig te voorkomen, al was het maar omdat cybercriminelen zich niet aan de regels hoeven te houden waaraan organisaties wél gebonden zijn. Naast het voldoen aan basiseisen is daarom een strategie voor langdurige weerbaarheid nodig.
Dat vraagt om een combinatie van governance, testen, certificeren, redteamonderzoeken (waarbij een bevoegde partij probeert kwetsbaarheden in systemen bloot te leggen) en deskundige dienstverlening om risico’s te begrijpen voordat ze incidenten worden. ’Een certificaat alleen maakt u niet weerbaar, maar het is wel een begin: het dwingt u de juiste vragen te stellen en te werken aan weerbare systemen’, aldus Jonas.
Organisaties hebben steeds vaker geloofwaardig bewijs van een onafhankelijke derde partij nodig dat hun systemen, producten en activiteiten betrouwbaar zijn. Onafhankelijke toetsing helpt bij het aantonen van compliance, het versterken van governance en het opbouwen van vertrouwen bij klanten, toezichthouders en partners. Volgens Jonas ligt Kiwa’s kracht in de combinatie van expertise in functionele veiligheid, cybersecurity en onafhankelijke toetsing. Weinig organisaties kunnen fysieke veiligheid, digitale weerbaarheid en inzicht in regelgeving op zo’n praktische manier met elkaar verbinden.
Door wereldwijde technische expertise te combineren met lokale sectorkennis ondersteunt Kiwa organisaties in verschillende regio’s met een gecoördineerde, klantgerichte aanpak. Zo kunnen Kiwa’s waterspecialisten samenwerken met cybersecurityexperts om te begrijpen hoe systemen in de praktijk werken en hoe zowel die systemen als hun gebruikers digitaal beschermd kunnen worden.
Kiwa ondersteunt organisaties met een breed portfolio aan assurance-, verificatie-, test- en certificeringsdiensten, passend bij verschillende stadia van digitale volwassenheid: IT-systemen, IoT en verbonden producten, operationele technologie, data- en AI-governance en training en bewustwording. Of organisaties lokaal of internationaal opereren, zij profiteren van wereldwijd consistente dienstverlening door experts met kennis van lokale regelgeving, sectorvereisten en operationele omstandigheden.
De toekomst van digitaal vertrouwen
Digitaal vertrouwen en betrouwbaarheid worden belangrijker naarmate producten, systemen en toeleveringsketens autonomer en sterker verbonden raken. Alleen al de snelle ontwikkeling en toepassing van AI brengt grote nieuwe uitdagingen mee. ’AI gedraagt zich niet zo voorspelbaar als traditionele software’, zegt Jonas. ’Bij model drift of data poisoning, waarbij verkeerde uitkomsten ontstaan, wordt het moeilijker om de onderliggende oorzaak te achterhalen. Met AI zijn actuele logbestanden en sterke data-governance essentieel om besluitvorming zo transparant en efficiënt mogelijk te houden.’
Jonas adviseert organisaties om digitaal vertrouwen als een breed weerbaarheidsvraagstuk te behandelen, niet slechts als een technische uitdaging. ’Ontwerp systemen op weerbaarheid voordat incidenten plaatsvinden, in plaats van pas achteraf te reageren.’
Toekomstbestendige organisaties begrijpen hun risico’s, ontwerpen met continuïteit in gedachten, toetsen hun aannames en gebruiken onafhankelijke toetsing om duurzaam vertrouwen op te bouwen bij klanten, partners en toezichthouders. Ze zien digitaal vertrouwen niet simpelweg als compliance, maar als een manier om weerbare organisaties op te bouwen die zich aanpassen aan nieuwe technologie, dreigingen en regelgeving.
Onafhankelijke toetsing en certificering zijn belangrijke instrumenten om ambities rond digitaal vertrouwen om te zetten in meetbare resultaten. Van informatiebeveiliging en privacy tot AI-management en bedrijfscontinuïteit: internationaal erkende normen bieden praktische kaders om governance te versterken, betrouwbaarheid aan te tonen en voorbereid te zijn op veranderende wet- en regelgeving.
